Organizm wyniszcza w jej trakcie komórki trzustki, która zapewnia produkcję insuliny. To przekłada się na wzrost glukozy we krwi. Cukrzyca typu 2 jest chorobą metaboliczną. Organizm wytwarza insulinę, ale okazuje się odporny na jej działanie. Najważniejsze objawy cukrzycy to: duże, nienaturalne pragnienie. nagłe uczucie głodu. Pierwsze szczoteczki manualne powstały już w 1498 r. Pierwsza szczoteczka produkowana na szeroką skalę została wynaleziona przez Williama Addisa z Anglii (1780), natomiast w 1840 roku szczoteczki produkowano już między innymi w Japonii, Francji czy Niemczech. W ciąży u chorych na cukrzycę ze zmianami naczyniowymi obserwuje się postęp niektórych przewlekłych powikłań cukrzycy, szczególnie ocznych oraz nerkowych. Konsekwencją tych powikłań może być pogorszenie a nawet utrata wzroku, zakażenie dróg moczowych i nerek, stan przedrzucawkowy. Wpływ cukrzycy na przebieg ciąży. Krwawienia na półmetku ciąży zdarzają się rzadziej. Ich przyczyną są zwykle: przemęczenie. Po wysiłku pojawia się niewielkie plamienie. przedwczesna czynność skurczowa macicy – niezbyt silne (zazwyczaj) krwawienie i bóle brzucha lub bóle w okolicy krzyżowej. Skurcze można zatrzymać lekami. Powinnaś jednak od razu trafić do . Cukrzyca ciążowa stanowi zaburzenie metabolizmu węglowodanów, które po raz pierwszy zostaje rozpoznane u kobiety w trakcie trwania ciąży i ustępuje wraz z zakończeniem ciąży i porodem. Dotyczy ona 3-5% ciężarnych. Czy cukrzyca ciążowa zostaje po ciąży? (Cukrzyca w ciąży. Jak badać?) Artykuł sponsorowany Cukrzyca ciążowa stanowi zaburzenie metabolizmu węglowodanów, które po raz pierwszy zostaje rozpoznane u kobiety w trakcie trwania ciąży i ustępuje wraz z zakończeniem ciąży i porodem. Dotyczy ona 3-5% ciężarnych. spis treści 1. Co to jest cukrzyca ciążowa? Jakie są przyczyny cukrzycy pociążowej? 2. Cukrzyca ciążowa – jakie zagrożenia? Czy cukrzyca ciążowa jest groźna dla dziecka? Czy przy cukrzycy ciążowej rodzi się wcześniej? 3. Badanie cukru w ciąży – jak się przygotować i kiedy mierzyć cukier w ciąży? Jak wykonywany jest doustny test obciążenia glukozą (OGTT)? 4. Cukrzyca ciążowa – jak przebiega leczenie? 5. Mierzenie cukru glukometrem w ciąży krok po kroku Glukometr – normy cukru w ciąży 6. Wysoki cukier po porodzie – czy cukrzyca ciążowa zostaje po ciąży? rozwiń 1. Co to jest cukrzyca ciążowa? Jakie są przyczyny cukrzycy pociążowej? Przyczyną cukrzycy ciążowej są zmiany równowagi hormonalnej i metabolicznej (służących właściwemu zabezpieczeniu potrzeb rozwijającego się płodu) w organizmie ciężarnej kobiety. U zdecydowanej większości kobiet do zaburzenia gospodarki węglowodanowej dochodzi dopiero w trakcie trwania ciąży. Rzadziej zdarza się, że w trakcie badań rutynowo zlecanych na początku ciąży wykryta zostaje cukrzyca (zarówno typu 2, jak i 1), która trwała już przed ciążą w sposób bezobjawowy. W tej drugiej sytuacji również po zakończeniu ciąży konieczna będzie kontynuacja leczenia. Ryzyko wystąpienia cukrzycy ciążowej jest zwiększone u tych kobiet, które: miały rozpoznaną cukrzycę ciężarnych w poprzedniej ciąży, są otyłe (wskaźnik BMI >30) lub chorują na nadciśnienie tętnicze (rozpoznane przed ciążą), mają >35 lat, mają rozpoznany zespół policystycznych jajników (PCOS) lub insulinooporność, urodziły więcej niż dwoje dzieci albo dziecko z dużą masą ciała (> 4 kg) lub z wadami wrodzonymi, mają w wywiadzie zgony wewnątrzmaciczne, u których w bliskiej rodzinie są osoby ze zdiagnozowaną cukrzycą typu 2. Czynniki ryzyka cukrzycy ciążowej - infografika 2. Cukrzyca ciążowa – jakie zagrożenia? Czy cukrzyca ciężarnych jest niebezpieczna? U kobiet przebiega ona praktycznie bezobjawowo, chociaż może sprzyjać wystąpieniu nadciśnienia tętniczego oraz nawracających infekcji dróg moczowych. Czy cukrzyca ciążowa jest groźna dla dziecka? Czy przy cukrzycy ciążowej rodzi się wcześniej? Cukrzyca ciążowa największe ryzyko niesie dla płodu. Istotnie rośnie ryzyko urodzenia dziecka z za dużą masą ciała w stosunku do wieku ciążowego, czyli tzw. makrosomią. W cukrzycy ciężarnych występuje również zwiększone ryzyko wad u płodu w obrębie układu krążenia, nerwowego, kostno-stawowego i moczowo-płciowego. Urodzenie dużego dziecka wiąże się z ryzykiem powikłań porodu zarówno dla matki, jak i dla dziecka. Dzieci matek z nieleczoną cukrzycą ciążową również są zagrożone hipoglikemią (czyli nieprawidłowo niskim stężeniem cukru we krwi) po urodzeniu. Wynika to z mechanizmu, w którym płód, aby poradzić sobie z nadmiernym dostarczaniem cukru przez łożysko, wytwarza zwiększoną ilość insuliny. Po urodzeniu przerwany zostaje przezłożyskowy nadmierny transport glukozy, zaś pozostałe zwiększone wydzielanie insuliny prowadzi do spadków glikemii. Wiadomo też, że dzieci te w późniejszym okresie – w wieku szkolnym i w dorosłym życiu – są obciążone zwiększonym ryzykiem wystąpienia zaburzeń gospodarki węglowodanowej i cukrzycy typu 2. 3. Badanie cukru w ciąży – jak się przygotować i kiedy mierzyć cukier w ciąży? Cukrzycę ciążową rozpoznaje się na podstawie nieprawidłowo wysokiego stężenia cukru (glukozy) we krwi, określanego terminem hiperglikemii. Już na początku ciąży, gdy kobieta zgłasza się do ginekologa, wykonywany jest pomiar cukru we krwi. Badanie wykonywane jest na czczo. Prawidłowy wynik to wartość glikemii 70-90 mg/dl (>3,9 – 5,0 mmol/l). 6. Wysoki cukier po porodzie – czy cukrzyca ciążowa zostaje po ciąży? Zazwyczaj po urodzeniu dziecka kończy się insulinoterapię i wraca do normalnej diety (pod kontrolą lekarza diabetologa). Zaleca się jednak spożywanie posiłków o mniejszej objętości, za to częściej. Kontrolę glikemii należy utrzymać 7-10 dni po zakończeniu insulinoterapii. Po 6 tygodniach zalecane jest wykonanie testu OGTT z 75 g glukozy. Znacznie rzadziej, jeżeli w ciąży ujawniła się cukrzyca, która trwała przed ciążą, ale nie była zdiagnozowana, leczenie cukrzycy musi być kontynuowane. Takie decyzje podejmuje lekarz diabetolog na podstawie wykonanych badań. Warto pamiętać, że cukrzyca ciążowa wskazuje na zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń gospodarki węglowodanowej w dalszym życiu kobiety. Dlatego po zakończeniu ciąży i odstawieniu leczenia warto dbać o zdrowy styl życia, prawidłowe odżywianie i aktywność fizyczną. Piśmiennictwo: 2019 Guidelines on the management of diabetic patients. A position of Diabetes Poland. Clinical Diabetology, 2019, doi: Standardy Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego: postępowanie u kobiet z cukrzycą – aktualizacja; Ginekol Pol. 6/2014, 85, 476-478 Artykuł sponsorowany polecamy Cukrzyca ciążowa to przejściowa postać cukrzycy, która rozwija się w czasie ciąży. Najczęściej występuje w późniejszych stadiach ciąży, kiedy ilość cukru we krwi wzrasta z powodu zmian poziomu hormonów. Przeważnie znika po urodzeniu dziecka. Ta forma cukrzycy zwykle może być kontrolowana poprzez zmianę diety, a czasem także leki. W tym artykule opiszemy czego powinny unikać, a co mogą jeść kobiety z cukrzycą ciążową. Dieta cukrzycowa w ciąży – Co wolno jeść?Każda kobieta ze stwierdzoną cukrzycą ciążową powinna być pod opieką dietetyka, który dobierze odpowiednią dietę. Dieta cukrzycowa w ciąży powinna przede wszystkim być oparta o węglowodany, które posiadają niski indeks glikemiczny. Popularnymi źródłami takich węglowodanów są razowe pełnoziarniste makaronykasze gruboziarnisteotrębyCo jeszcze wolno jeść będąc na diecie cukrzycowej w ciąży? Przede wszystkim białka, które są jednym z ważniejszych składników pożywienia i są bardzo ważne jeśli chodzi o rozwój dziecka. Tutaj zalecane są np. takie produkty jak:mlekorybyjajachude mięsojogurty naturalneProdukty pochodzenia zwierzęcego powinny posiadać niską zawartość tłuszczu. W diecie cukrzycowej wolno jeść również warzywa, przede wszystkim takie które mają niski poziom węglowodanów. W diecie cukrzycowej u kobiet w ciąży powinny znaleźć się głównie takie warzywa jak:szparagiogórkisałatapomidorymarchewrzepaJeśli chodzi o owoce to można je spożywać, ale w niezbyt dużych ilościach. Istotne jest by owoce nie były zbyt dojrzałe. Żywność, którą można spożywać na diecie cukrzycowej w ciąży można również zakupić w specjalistycznych sklepach dla diabetyków. Poza tym sklepy takie jak oferują duży wybór produktów niezbędnych w leczeniu i kontrolowaniu cukrzycy do penównakłuwaczelancetyCzego nie wolno jeść będąc na diecie cukrzycowej w ciąży?To czego nie wolno jeść na diecie cukrzycowej w ciąży to przede wszystkim produktu spożywcze będące źródłem cukrów prostych oraz napoje. Spożywanie cukrów w ciąży nie jest bezpieczne zarówno dla zdrowia dziecka jak i matki. Należy wyeliminować takie produkty jak:wody smakowe i soki owocowesłodzone napojesłodycze i wyroby cukierniczemiód i dżemsuszone owoceżywność wysoko przetworzonamajonezowoce morzaPoza tymna diecie cukrzycowej w ciąży należy wystrzegać się spożywania tłustych mięs, serów czy wędlin oraz bardzo słodkich winogron czy bananów. Istotny jest też sposób przygotowania potraw. Nie jest wskazane spożywanie potraw smażonych – zamiast tego najlepiej wybrać gotowanie – posiłki mogą być też przygotowywane na parze. Jeśli już pieczone mięso to tylko z nieleczonej cukrzycy ciążowejNieleczona cukrzyca ciążowa może prowadzić do poważnych powikłań zarówno dla matki, jak i dziecka. Zwiększa również ryzyko porodu przedwczesnego, stanu przedrzucawkowego, niskiej masy urodzeniowej i poronień. Cukrzyca ciążowa zwiększa również prawdopodobieństwo, że kobieta zachoruje na cukrzycę typu 2 w późniejszym życiu. U kobiet, u których zdiagnozowana została cukrzyca ciążowa bardzo często pojawia się nadmierna masa ciała płodu – co wpływa niekorzystnie na sam poród. U kobiet z nieleczoną cukrzycą ciążową bardzo często pojawia się też nadciśnienie tętnicze i zakażenie dróg moczowych. Podsumowując – przestrzeganie diety cukrzycowej w ciąży jest bardzo ważne. Więcej na temat tej diety oraz przykładowy jadłospis można znaleźć tutaj: Pytanie nadesłane do redakcji Cukrzyca ciążowa - czy poziom cukru unormuje się po porodzie? Dzień dobry, prowadzący moją ciążę (26. tydz.) wysłał mnie na badanie krzywej cukrowej. Jak dobrze pamiętam, nigdy nie miałam podwyższonego poziomu cukru. Teraz wynik był ponad 2o1 jednostek po 2 godzinach od wypicia glukozy. Co to oznacza w przyszłości? Czy po ciąży wysoki poziom cukru zniknie, czy nie? Czy muszę stosować już zawsze dietę dla diabetyków? Przed ciążą ważyłam 70 kg. Teraz ważę 81. Proszę o pomoc. Odpowiedziała prof. dr n. med. Violetta Skrzypulec-Plinta ginekolog położnik, endokrynolog, seksuolog Kierownik Katedry Zdrowia Kobiety Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach Przyszła Mamo, Przy takim wyniku można rozpoznać tzw. cukrzycę ciążową, której konsekwencje mogą być niebezpieczne dla rozwijającego się płodu. Lekarz prowadzący powinien skonsultować Panią z Poradnią Diabetologiczną, która dokładnie ustawi sposób leczenia, odżywiania się i nauczy Panią jak samodzielnie dokonywać pomiarów glukozy we krwi. Według badań, gdy rozpoznaje się cukrzycę w ciąży, to istnieje wyższe prawdopodobieństwo pojawienia się cukrzycy w przyszłości. Dlatego takie pacjentki powinny pozostawać pod stałą obserwacją lekarza po porodzie. Czy cukrzyca ciążowa a cukrzyca w ciąży czymś się różnią? Zarówno cukrzyca ciążowa, jak i cukrzyca w ciąży definiują stan hiperglikemii w ciąży. Jest to sytuacja, w której glukoza (mówiąc potocznie: cukier) przekracza określone normy w pomiarach wykonywanych na czczo, po posiłku lub przy tzw. przygodnym pomiarze glikemii. Natomiast zgodnie z aktualnymi klasyfikacjami zaburzeń tolerancji węglowodanów według FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) przyjmujemy podział na cukrzycę przedciążową (PGDM, pregestational diabetes mellitus) – nazywaną potocznie cukrzycą w ciąży. Ta ma miejsce, gdy kobieta, zachodząc w ciążę, ma już rozpoznaną cukrzycę, lub jeśli cukrzycę wykryje się w pierwszym trymestrze ciąży. Natomiast cukrzycę rozpoznaną po raz pierwszy w II lub III trymestrze – najczęściej między 24 a 28 tygodniem ciąży nazywamy cukrzycą ciężarną/ciążową (GDM, gestational diabetes mellitus). Czym jest i jakie są przyczyny cukrzycy ciążowej? Cukrzyca ciążowa to stan, w którym na skutek niedoboru insuliny dochodzi do hiperglikemii. Przewlekła i niekontrolowana hiperglikemia prowadzi do zaburzeń w metabolizmie białek, tłuszczów i gospodarki wodno-elektrolitowej. Zaburzenia te mogą prowadzić do uszkodzenia różnych narządów i układów, a w szczególności naczyń krwionośnych, mięśnia sercowego, nerek, nerwów i narządu wzroku. Każde wahania cukru w ciąży mogą być niebezpieczne zarówno dla matki, jak i dla rozwijającego się dziecka. Cukrzyca ciążowa może pojawić się nawet podczas prawidłowej ciąży w wyniku zmian hormonalnych zachodzących w organizmie kobiety. Wydzielanie przez łożysko hormonów cukrzycowych, takich jak hormon wzrostu, hormon uwalniający kortykotropinę, laktogen łożyska i progesteron, prowadzi do zwiększenia insulinooporności. Problemy z pokonaniem insulinooporności w ciąży prowadzą do pojawienia się cukrzycy ciążowej. Zatem każda kobieta w ciąży może być narażona na problemy z gospodarką węglowodanową. Natomiast czynnikami szczególnego ryzyka pojawienia się cukrzycy ciążowej są: • ciąża po 35 • w wywiadzie porody dzieci o dużej masie ciała (> 4000g) • urodzenie noworodka z wadą rozwojową • zgony wewnątrzmaciczne w wywiadzie • nadciśnienie tętnicze • nadwaga/otyłość • rodzinny wywiad w kierunku cukrzycy typu 2 • zespół policystycznych jajników (PCOS) • cukrzyca ciążowa w poprzednich ciążach • palenie zagrożenia niesie ze sobą cukrzyca – dla mamy i dziecka?Cukrzyca w ciąży w zależności od stopnia wyrównania glikemii może prowadzić do obecności wielu poważnych powikłań powstania wad wrodzonych, czy obumarcia płodu. Rozpoznanie zaburzenia gospodarki węglowodanowej ma miejsce najczęściej w drugiej połowie ciąży, zatem głównym zaburzeniem jest wtedy nadmierna masa płodu, przekraczająca 90 centyl dla danego wieku ciążowego. Wysoka masa urodzeniowa dziecka może prowadzić do dystocji barkowej i urazów okołoporodowych. Noworodki z nadmierną masą urodzeniową są predysponowane do wystąpienia zaburzeń metabolicznych, w tym najczęściej hipoglikemii we wczesnym okresie po przyjściu na świat, a także są w grupie ryzyka rozwoju otyłości, cukrzycy typu II i chorób układu krążenia. W zdecydowanej większości przypadków po porodzie glikemia u kobiet ulega normalizacji, zatem cukrzyca ciążowa jest stanem, który głównie utrzymuje się w ciąży. Natomiast kobiety, które przechodziły cukrzycę w okresie ciąży, pozostają w grupie ryzyka zaburzeń glikemii w kolejnej ciąży, a także są predysponowane do zachorowania w dalszym życiu na cukrzycę typu 2. Wychodząc ze szpitala, powinny być uświadomione, jak ważne jest dbanie o prawidłową masę ciała, a także dietę i aktywność fizyczną, by uchronić się przed zaburzeniami glikemii w przyszłości. Na jakie objawy i kiedy zwrócić uwagę? Jakie badania wykonać przy podejrzeniu cukrzycy w ciąży? Objawy hiperglikemii w ciąży: • napady głodu; • częstomocz (nawet >3 litry moczu na dobę); • cukier w moczu w badaniach kontrolnych; • wzmożone pragnienie, suchość w ustach; • zawroty głowy, nudności, omdlenia, osłabienie; • chudnięcie lub nadmierne przybieranie na wadze. Aktualnie WHO do rozpoznania GDM wdrożyła doustny test obciążenia glukozą, w trakcie którego oznacza się stężenie glukozy po uprzednim wypiciu porcji 75g glukozy rozpuszczonej w wodzie. Test ten wykonuje się między 24 a 28 tygodniem ciąży. Jednak, jeśli pojawią się wyżej wymienione objawy, warto wykonać kontrolnie badanie moczu, a także sprawdzić poziom glukozy na czczo. Jeśli wynik okaże się nieprawidłowy, warto skontaktować się z lekarzem prowadzącym i wykonać badanie 75g OGTT wcześniej. Algorytm wykrywania cukrzycy ciążowej: Pierwsza wizyta u ginekologa podczas ciąży – wstępne oznaczenie glukozy na czczo: jeśli wynik prawidłowy, czyli 125mg/dl – należy pilnie powtórzyć oznaczenie glikemii na czczo - jeśli w badaniu wyjdzie wynik nieprawidłowy należy skierować pacjentkę do ośrodka leczącego cukrzycę wikłającą ciążę. Kryteria rozpoznawania cukrzycy ciążowej na podstawie wyników 75g OGTT wg IADPSG 2010 i WHO 2013: Cukrzyca w ciąży – gdy spełnione są ogólne warunki rozpoznania cukrzycy: na czczo: 92-125 mg/dl po 60min > lub = 180 mg/dl po 120min > lub = 153-199 mg/dl Cukrzyca ciążowa – gdy spełnione jest przynajmniej jedno z powyższych kryteriów. Jak z nią walczyć? Czy istnieje odpowiednia dieta, która w tym pomoże? Pierwszym krokiem jest modyfikacja diety oraz, o ile pozwala na to zdrowie kobiety, wdrożenie umiarkowanej aktywności fizycznej. Kobieta powinna zostać jednocześnie poinstruowana, w jaki sposób wykonywać samodzielnie badanie glukozy, ponieważ samokontrola glikemii jest zalecana jako podstawowy sposób kontroli metabolicznej. Za docelowe uznaje się następujące wartości glikemii w samokontroli: o na czczo: 70-90mg/dl (3,9-5,0 mmol/l) o maksymalna glikemia w 1 godzinie po rozpoczęciu posiłku: 70-90mg/dl (3,9-5,0 mmol/l) Usłyszenie diagnozy cukrzycy ciążowej jest dla mam z reguły bardzo stresujące i natychmiast budzi obawy przed konsekwencjami, jakie mogą spowodować wahania glikemii. Przyszłe mamy starają się zareagować w sposób natychmiastowy i modyfikują swoją dietę zgodnie z zaleceniami przekazanymi w gabinecie lekarskim czy odnalezionymi w internecie. Na bazie wieloletniego doświadczenia pracy, sugerowałabym konsultację z dietetykiem, by przeanalizował on, jak wyglądał dotychczasowy sposób żywienia i jakie modyfikacje należy wprowadzić, by dieta wpłynęła na uregulowanie glikemii. Zdarza się, że kobiety pod wpływem paniki zbyt drastycznie podchodzą do kwestii zmian w swojej diecie i zaczynają niemalże ograniczać węglowodany, tym samym prowadzą do obniżenia energetyczności diety, a także zubożenia jej w składniki odżywcze. Taka sytuacja bywa równie niebezpieczna, ponieważ może prowadzić do niedożywienia, osłabienia, zahamowania wzrostu płodu i kolejnych powikłań. Dieta w cukrzycy ciężarnej powinna ograniczać węglowodany do ok 40%, ale ich źródłem powinny być węglowodany złożone, które dostarczają także błonnika, który ułatwia regulowanie glikemii. Białko może stanowić ok 20%, przy czym białko pochodzenia zwierzęcego powinno być zrównoważone z białkiem roślinnym. Tłuszcze natomiast powinny stanowić do 40%, przy czym bazować należy na tłuszczach pochodzenia roślinnego. Nasycone kwasy tłuszczowe (NKT), czyli tłuszcze pochodzenia zwierzęcego, ograniczyć należy do mniej niż 10% energii z diety. Ważną kwestią jest odpowiednia kaloryczność, by zachować prawidłowy przyrost masy ciała kobiety, a także rozwijającego się dziecka. Zaleca się dietę o niskim indeksie glikemicznym, natomiast należy dodać, że odpowiedź glikemiczna może się różnić w stosunku do tego samego produktu u innych kobiet. Potwierdzeniem tego co można zjeść i w jakich ilościach, powinien być przede wszystkim pomiar glukozy godzinę od rozpoczęcia posiłku. Czego powinna unikać przyszła mama, jeśli ma stwierdzoną cukrzycę? Co spożywać? Z pewnością należy zrezygnować całkowicie z żywności wysokoprzetwożonej oraz wszelkich słodyczy, słodkich wypieków cukierniczych oraz słodkich napojów, w tym soków. Niewłaściwe są także słone przekąski typu herbatniki, paluszki, chipsy i inne podobne produkty. Ponadto należy wyeliminować z diety posiłki mączne jak: pszenne makarony, pierogi, kluski, naleśniki na bazie mąki pszennej, białe pieczywo typu bułeczki wrocławskie czy kajzerki. Glukozę będą znacząco podnosiły produkty, które w składzie, zaraz na pierwszym lub drugim miejscu, mają dodawany cukier, są to serki homogenizowane czy jogurty smakowe, napoje roślinne np. waniliowe i inne. Problematyczne mogą okazać się także niektóre szynki, ponieważ także mogą mieć dodawane cukry. Generalnie istotne jest sprawdzanie składu produktów, by ograniczać, a nawet eliminować z diety żywność z wysoką zawartością cukrów dodanych. Prawidłowo skomponowane posiłki dla kobiet z cukrzycą ciężarną powinny bazować na żywności nieprzetworzonej, najlepiej przygotowanej samodzielnie, dzięki temu mamy pełną kontrolę nad składem. Na talerzu powinny znaleźć się jednocześnie źródła białka, tłuszczów i węglowodanów. Szczególnie jeśli mowa o węglowodanach, nie powinno się ich jeść samodzielnie np. jeśli owsianka – to z dodatkiem orzechów lub nasion i jogurtu naturalnego, jeśli owoce – to najlepiej z orzechami lub zjedzone do posiłku. W diecie mogą zostać napoje fermentowane (naturalne) jak kefir czy jogurt. Mile widziane są kiszonki, które obniżają glikemię. Chude mięso, półtłusty nabiał, jaja, warzywa strączkowe, oleje roślinne, orzechy, nasiona i pestki, kasze głównie gruboziarniste jak kasza gryczana, pęczak, jęczmienna, a także duże ilości warzyw. Mogą być też owoce, ale należy uważać na owoce, które zawierają duże ilości cukru, jak dojrzały banan, winogrona czy mango. Wyznacznikiem tego, czy kobieta może jeść dane produkty, jest jej indywidualna tolerancja, a także ilość danego składnika. Na koniec, istotną kwestią jest regularność spożywanych posiłków, czyli pilnowanie wyznaczonych godzin i niepodjadanie pomiędzy nimi. Warto także zwrócić uwagę na ostatni posiłek przed snem, by nie dopuścić do spadku cukru w nocy. Podobnie śniadanie – powinno być zjedzone zaraz po obudzeniu się, a nawet mogą być takie sytuacje, że należy wstać wcześniej, by także nie dopuścić do hipoglikemii. Piśmiennictwo: Wender-Ożegowska E., Bomba-Opoń D. i wsp. Standardy Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników postępowania u kobiet z cukrzycą. Ginekologia i Perinatologia 2017, tom 2, nr 5, 215-229. Mijatovic-Vukas J., Capling L. et al. Associations of Diet and Physical Activity with Risk for Gastational Diabetes Mellitus: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients 2018, 10, 698 Rembieska-Jarosińska E., Kowalska M. Cukrzyca ciążowa – epidemiologia i możliwości kontroli czynników ryzyka. Hygeia Public Health 2019, 54(1):1-5 Danielewicz H., Myszczyszyn G. et al. Diet in pregnancy – more than food. Eur J Pediatr (2017) 176:1573-1579 Ewa Otto-Buczkowska Zaburzenia metabolizmu glukozy w czasie ciąży – mechanizmy, diagnostyka i leczenie, co nowego? Forum Medycyny Rodzinnej 2017, tom 11, nr 3, 101-106.

czy została wam cukrzyca po ciąży